Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού Συνδέσμου

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος (ΠΧΣ) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σταθεροποιητικά στοιχεία της αρθρώσεως του γόνατος. Συνδέει την κνήμη με το μηριαίο και περιορίζει την υπερβολική πρόσθια μετατόπιση της κνήμης σε σχέση με το μηριαίο, ενώ συμβάλλει στη σταθερότητα της άρθρωσης κατά την διάρκεια των στροφικών κινήσεων.

Η ρήξη του ΠΧΣ είναι συχνή κάκωση και συμβαίνει κυρίως κατά την διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων. Μπορεί όμως να συμβεί και σε τροχαία ατυχήματα, πτώση από ύψος ή κατά την διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων. Ο κυριότερος μηχανισμός είναι η στροφή του γόνατος μετά από άλμα κατά την φάση της προσγείωσης, ή η απευθείας πλήξη της άρθρωσης μετά από σύγκρουση με άλλον αθλητή. Σε πολλές περιπτώσεις συνυπάρχει η ρήξη μηνίσκων ή άλλων συνδέσμων, με συχνότερη την ρήξη του έσω πλαγίου συνδέσμου.

Τα οξέα συμπτώματα της ρήξης του ΠΧΣ είναι ο ήχος που αναφέρουν οι ασθενείς την στιγμή της κάκωσης, ο πόνος, το οίδημα, η απώλεια της κινητικότητας. Μετά την ρήξη του Π.Χ.Σ. το κυριότερο σύμπτωμα είναι η αστάθεια, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από οίδημα. Ο ασθενής αναφέρει ότι το γόνατό του φεύγει κατά την διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων ή ακόμη και στην καθημερινή του ζωή.       

Η διάγνωση γίνεται με το ιστορικό του ασθενούς, την κλινική εξέταση και την μαγνητική τομογραφία.

Η θεραπεία είναι κυρίως χειρουργική. Η μέθοδος εκλογής είναι η αρθροσκοπική αποκατάσταση με την χρήση αυτομοσχευμάτων. Εάν συνυπάρχουν και άλλες κακώσεις αυτές αποκαθίστανται στον ίδιο χρόνο. Η επιλογή του μοσχεύματος εξαρτάται από τις δραστηριότητες του ασθενούς και  τις ανατομικές του ιδιαιτερότητες. Τα μοσχεύματα που χρησιμοποιούνται συνήθως είναι αυτομοσχεύματα και σε σπάνιες περιπτώσεις αλλομοσχεύματα. Τα αυτομοσχεύματα είναι αυτά που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή, ενώ τα αλλομοσχεύματα είναι ανθρώπινα μοσχεύματα, ελεγμένα και επεξεργασμένα, έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο χειρουργείο.

1. Αυτομόσχευμα οπίσθιων μηριαίων.Αποτελεί το συχνότερα χρησιμοποιούμενο μόσχευμα.
2. Αυτομόσχευμα επιγονατιδικού τένοντα.Χρησιμοποιείται σπανιότερα στην αποκατάσταση των ρήξεων του ΠΧΣ. Προτιμάται σε αναθεωρήσεις, δηλαδή επεμβάσεις κατά τις οποίες υπάρχει ρήξη του μοσχεύματος και πρέπει να αντικατασταθεί το ρηχθέν μόσχευμα. Λαμβάνεται το μεσαίο ένα τρίτο του επιγονατιδικού τένοντα μαζί με μικρό οστικό τεμάχιο της πρόσφυσής του στην επιγονατίδα και την κνήμη.
3. Αυτομόσχευμα τετρακεφάλου.Όπως και το αυτομόσχευμα του επιγονατιδικού χρησιμοποιείται σπανιότερα στην αποκατάσταση των ρήξεων του ΠΧΣ και συχνότερα σε αναθεωρήσεις. Λαμβάνεται από τον ίδιο τον ασθενή το μεσαίο ένα τρίτο του τένοντα του τετρακεφάλου μαζί με μικρό οστικό τεμάχιο της πρόσφυσής του στην επιγονατίδα.
4. Αλλομοσχεύματα οπίσθιων μηριαίων. Χρησιμοποιούνται σπάνια, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν είναι δυνατή η λήψη αυτομοσχευμάτων, ειδικά στις αναθεωρήσεις.

Η φυσικοθεραπεία μετά το χειρουργείο του ΠΧΣ αρχίζει από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα με ασκήσεις. Τα πρωτόκολλα αποκατάστασης περιλαμβάνουν σταδιακή φόρτιση του σκέλους με χρήση βακτηριών, ασκήσεις ενδυνάμωσης όλων των μυϊκών ομάδων του κάτω άκρου, ασκήσεις εύρους κίνησης, ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας και ισορροπίας, Η πλήρης επάνοδος του ασθενούς στις δραστηριότητές του ποικίλει ανάλογα με τη βαρύτητα του τραυματισμού, το είδος της θεραπείας, την πορεία της αποκατάστασης και τη συμμόρφωσή του στο πρωτόκολλο  φυσικοθεραπείας. Το χρονικό αυτό διάστημα κυμαίνεται από τέσσαρις ως έξι μήνες.

Συντηρητική αγωγή ενδείκνυται σε μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς, χωρίς αθλητικές δραστηριότητες οι οποίοι κατά την διάρκεια της εργασίας τους δεν καταπονούν τα γόνατά τους. Σε αυτή την περίπτωση συνιστάται στον ασθενή να ακολουθήσει ένα πρωτόκολλο ενδυνάμωσης των μυϊκών ομάδων του κάτω άκρου, δηλαδή του τετρακεφάλου, των οπισθίων μηριαίων, των απαγωγών και των προσαγωγών.